Nowe podejście do podnoszenia kwalifikacji zawodowych

Wg dotychczasowych doświadczeń i praktyki podnoszenie kwalifikacji zawodowych odnoszone było do tytułów, dyplomów i zaświadczeń, uzyskanych na zakończenie pewnego określonego etapu kształcenia, zwykle wyrażonego w latach nauki i opartego na konkretnym SZTYWNYM programie szkolenia. Nagminnym efektem tego było, ze formalnie osoba ukończyła szkołę lub szkolenie, ale najczęściej była słabo przygotowana do wykonywania czynności, jakie musiała wykonywać w miejscu zatrudnienia. Jest to podstawową bolączka naszego szkolnictwa. Masz dyplom i wiedzę ogólną, ale niewiele wiesz na tematy szczepowe dotyczące wykonywania określonego zawodu.

 

Obecny system edukacyjny posiada wiele wad:

  1. Edukacja formalna (uczelnie i szkoły) ze względu na swoją bezwądność i problemy finansowe, nie nadąża za zmianami na rynku pracy, co powoduje, że zawsze znajduje się kilka kroków za aktualnymi potrzebami rynku. Skutkuje to kształceniem absolwentów nieprzygotowanych do potrzeb i oczekiwań pracodawców.
  2. Przedmioty zawodowe w szkołach najczęściej prowadzone są przez nauczycieli bez praktyki, a absolwencji uczeni są przede wszystkim teorii, nie mając kontaktu z praktyką.
  3. Szkoły i uczelnie mają poważne problemy formalne i finansowe z załatwienbiem praktyk zawodowych dla uczniów i studentów, a skutkiem tego jest brak kopntaktu uczniów i studentów z nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi i technologicznymi. Nawet w przypadku odbywania praktyk zawodowych często mało są one powiązane z kierunkiem kształcenia.
  4. Zdanie przez osobę egzaminu zawodowego nie zwiększa jej szans u pracodawcy, gdyż w obecnym systemie oświaty dla pracodawcy dyplom absolwenta nie jest żadną gwarancją posiadania przez niego wymaganych na danym stanowisku kwalifikacji.
  5. Ukończenie przez róznych absolwentów różnych uczelni technicznych o tym samym kierunku i profilu wcale nie oznacza, że uczelnie reprezentują taki sam poziom kształcenia, a ich absolwenci nabywają taki sam poziom kwalifikacji.
  6. Większość absolwentów kończących dzisiejsze szkoły i uczelnie nie nabywają umiejętności praktycznych, bo nie mają gdzie ich zdobyć.
  7. Praktycznie nie istnieje współpraca między szkołami i uczelniami, a pracodawcami, w zakresie ustalania programów szkoleniowych - pracodawcy oczekują czego innego niż realizują szkoły.
  8. Zachwiana jest proporcja między nabywaniem umiejętności praktycznych, a nabywaniem wiedzy teoretycznej. Ppraktyki jest zbyt mało w stosunku do teorii.

      Dlatego obecnie odchodzi się od kształcenia nastawionego tylko i wyłącznie na uzyskanie dyplomu lub świadectwa, a idzie się w stronę definiowania kwalifikacji w odniesieniu do wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych dla wykonywania określonych zadań zawodowych. Zgodnie z nowym podejściem nie jest ważne kto szkoli, natomiast ważne jest, aby szkolił w zakresie wiedzy i na poziomie niezbędnym do prawidłowego i samodzielnego wykonywania zadań w danym zawodzie. Odchodzi się więc od szkolenia formalnego reprezentowanego przez jednostki oświatowe, i ciężar szkoleń przenosi się na rzecz szkolenia pozaformalnego i nieformalnego, co oznacza pójście w kierunku edukacji ustawicznej do końca życia, i pozaszkolnych form kształcenia.

   

Przez:

  1. edukację formalną należy rozumieć kształcenie, szkolenie i uczenie się w ramach realizowanych przez szkoły, uczelnie i inne podmioty programów które prowadzą do uzyskania kwalifikacji,
  2. edukację pozaformalną należy rozumieć kształcenie, szkolenie i uczenie się, które nie prowadzi wprost do uzyskania kwalifikacji w ramach programów organizowanych przez różne podmioty (np. pracodawców, organizacje obywatelskie, ale także uczelnie, szkoły i i osoby indywidualne),
  3. edukację nieformalną należy rozumieć szkolenia, które odnoszą się do procesu niesformalizowanego zamierzonego (samodzielne uczenie się) lub niezamierzonego (mimowolnego), zachodzącego przez całe życie, najintensywniej na etapie wczesnego rozwoju.

     W nowym podejściu do podnoszenia kwalifikacji zawodowych zdefiniowano:

  1. Wykaz zawodów i standard kwalifikacji zawodowych dla każdego zawodu.
  2. Modułowych programów szkolenia zawodowego.
  3. Ramy Kwalifikacji zawodowych.

Standard kwalifikacji zawodowych jest rodzajem normy opisującej kwalifikacje pracownicze, konieczne do wykonywania typowych zadań zawodowych, zgodnie z wymaganiami podstawowych stanowisk pracy w zawodzie. Standardy kwalifikacji mają ogromne znaczenie dla poprawy kształcenia zawodowego, gdyż:

  1. pozwalają zapewnić jakość kształcenia i powiązać go z rynkiem pracy (tworzyć tematy i sposoby kształcenia oczekiwane przez rynek pracy),
  2. tworzą standardy kształcenia, a w konsekwencji programów nauczania oraz standardów egzaminacyjnych,
  3. ustalają jednakowy poziom kształcenia i nabywania umiejętności,
  4. umożliwiają porównywanie i uznawanie kwalifikacji zdobytych na różnej drodze (szkolnej, kursowej, poprzez doświadczenie, samokształcenie itp.),
  5. zapewniają przejrzystość kwalifikacji, co ułatwia zatrudnienie, a pracodawcom pewność, że osoba posiadająca potwierdzenie kwalifikacji w danym zawodzie umie i potrafi wykonywać to co powinna w danym zawodzie.  

Podstawę prawną do rozwijania w Polsce modułowych programów szkolenia zawodowego stanowi art. 4 ust 1 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

 

    Opis standardu zawiera następujące elementy:

  1. Podstawy prawne wykonywania zawodu (zawierają przepisy związane ściśle wykonywaniem zawodu).
  2. Syntetyczny opis zawodu.
  3. Wykaz stanowisk pracy z przyporządkowaniem do pięciu poziomów kwalifikacji.
  4. Wykaz zadań zawodowych.
  5. Wykaz składowych kwalifikacji zawodowych
  6. Zbiory umiejętności, wiadomości i cech psychofizycznych pracownika przyporządkowane do:
    • pięciu poziomów kwalifikacji zawodowych,
    • grup kwalifikacji: ponadzawodowych, ogólnozawodowych, podstawowych i specjalistycznych.

     Przykłady standardów kwalifikacji zawodowych podano w linkach poniżej:

  1. Standard kwalifikacji zawodowych kierowcy samochodu ciężarowego (pobierz plik PDF).
  2. Standard kwalifikacji zawodowych specjalisty bezpieczeństwa i higieny pracy (pobierz plik PDF).
  3. Standard kwalifikacji zawodowych inżyniera transportu (logistyka) (pobierz plik PDF).

     Zestawienie wykazu zawodów i standardów kwalifikacji zawodowych oraz modułowych programów szkolenia zawodowego dla każdego zawodu noszą nazwę Krajowej Ramy Kwalifikacji Zawodowych (KRK).